优范网 古籍史书 张子正蒙

《张子正蒙》大心篇第七

作者:张载

大其心则能体天下之物,物有未体,则心为有外。世人之心,止於闻见之狭。圣人尽性,不以见闻梏其心,其视天下无一物非我,孟子谓尽心则知性知天以此。天大无外,故有外之心不足以合天心。见闻之知,乃物交而知,非德性所知;德性所知,不萌於见闻。

  由象识心,徇象丧心。知象者心,存象之心,亦象而已,谓之心可乎?

  「25」人谓己有知,由耳目有受也;人之有受,由內外之合也。知合內外於耳目之外,则共知也过人远矣。  天之明莫大於日,故有目接之,不知其几万里之高也;天之声莫大於雷霆,故有耳属之,莫知其几万里之远也;天之不御莫大於太虚,故必知廓之,莫究其极也。人病其以耳目见闻累其心而不务尽其心,故思尽其心者,必知心所从来而后能。

  耳目虽为性累,然合內外之德,知其为启之之耍也。

  成吾身者,天之神也。不知以性成身而自谓因身发智,贪天功为己力,吾不知其知也。民何知哉?因物同异相形,万变相感,耳目內外之合,贪天功而自谓己知尔。  体物体身,道之本也,身而体道,其为人也大矣。道能物身故大,不能物身而累於身,则藐乎其卑矣。

  能以天体身,则能体物也不疑。

  成心忘然后可与进於道。{成心者,私意也。}

  化则无成心矣。成心者,意之谓与!  无成心者,时中而已矣。(一)「26」心存无尽性之理,故圣不可知谓神。{此章言心者亦指私心为言也。}(一)

  以我视物则我大,以道体物我则道大。故君子之大也大於道,大於我者容不免狂而已。

  烛天理如向明,万象无所隱;穷人欲如专顾影间,区区於一物之中尔。

  释氏不知天命而以心法起灭天地,以小缘大,以末缘本,其不能穷而谓之幻妄,真所谓疑(二)冰者与!{夏虫疑冰,以其不识。}

  释氏妄意天性而不知范围天用,反以六根之微因缘天地。明不能尽,则诬天地日月为幻妄,蔽其用於一身之小,溺其志於虚空之大,所以语大语小,流遁失中。其过於大也,尘芥六合;其蔽於小也,梦幻人世。谓之穷理可乎?不知穷理而谓尽性可乎?谓之无不知可乎?尘芥六合,谓天地为有穷也;梦幻人世,明不能究所从也。
诚明篇第六 目录 中正篇第八
友情链接: WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版