优范网 古籍史书 老子道德经校释

《老子道德经校释》第四十章

作者:老子

反者道之动,弱者道之用。

  谦之案:碑本“昔之得一者”止“有生于无”句为一章。严遵本与上章相连,同此石。又宋赵志坚疏义“反”作“返”。又案“反”,复也,此易义也。易复彖曰:“反复其道,七日来复,天行也,复其见天地之心乎!”杂卦传曰:“复,反也。”干彖传曰:“终日干干,反复道也。”泰彖曰:“无平不陂,无往不复。”反即复也。故老子曰:“万物并作,吾以观其复。夫物云云,各复归其根,归根曰静,静曰复命。”又曰“复归于婴儿”,“复归于无极”,“复归于朴”,此复之即返而归之也。“大曰逝,逝曰远,远曰反”,此待其远而后反也。反自是动,不动则无所谓反,故曰:“反者道之动。”反自是逆,逆而后顺,故曰:“玄德深矣远矣,与物反矣,然后乃至大顺。”又“弱者道之用”,盖得易之坤者也,干藏于坤,故曰弱。易曰“潜龙勿用”,而老言无用之用,是道之用。

  天下万物生于有,有生于无。

  严可均曰:“天下万物”,河上、王弼作“万物”,御注作“之物”。

  谦之案:广明、景福、御览六百十九引并作“万物”,同此石。邢玄、磻溪、楼正、室町、傅、范、高、赵并作“之物”,同御注。敦煌、严遵本作“天地之物”。又景福、范本“无”作“无”。马叙伦曰:“弼注曰:‘天下之物,皆有以为生。’是王亦作‘之物’。今作‘万物’者,后人据河上本改也。”谦之案:首章“无名,天地始,有名,万物母”,以“无名”与“有名”对,“天地”与“万物”对,“始”与“母”对。此章亦言“有”“无”,则“天下万物”,当作“天地万物”,于义为优。

  「音韵」此章江氏韵读、姚文田、奚侗无韵。邓廷桢、陈柱、高本汉:动、用韵,是也。案孔广森诗声类(四)阳声四东、钟、江合为一部,并收“动”“用”二字,引老子曰:“反者道之动,弱者道之用。”

  右景龙碑本二十一字,敦煌本、河、王、傅、范本同。河上题“去用第四十”,王本题“四十章”,范本题“反者道之动章第四十”。
第三十九章 目录 第四十一章
友情链接: WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版 WhatsApp网页版